Audyt Energetyczny a Program
Czyste Powietrze – Jak Uzyskać Dotację?

Program „Czyste Powietrze" to największy w historii Polski program bezzwrotnych dotacji na termomodernizację domów jednorodzinnych – budżet całego programu wynosi ponad 103 mld zł. W edycji programu obowiązującej od 31 marca 2025 r. audyt energetyczny przed inwestycją i świadectwo charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu są obowiązkowe — a maksymalna dotacja przy kompleksowej termomodernizacji z gruntową pompą ciepła sięga 170 100 zł.

Trzy poziomy dofinansowania w edycji 2025/2026

Program Czyste Powietrze działa od 2018 roku; obecna edycja obowiązuje od 31 marca 2025 r. (stan zweryfikowany w sierpniu 2026 r. na czystepowietrze.gov.pl). Poziom dofinansowania zależy od dochodu:

* Przykład maksymalny: kompleksowa termomodernizacja z gruntową pompą ciepła w budynku o zapotrzebowaniu na energię użytkową powyżej 140 kWh/(m²·rok) przed modernizacją. VAT nie jest kosztem kwalifikowanym — pokrywasz go samodzielnie.

Audyt energetyczny przed realizacją oraz świadectwo charakterystyki energetycznej po zakończeniu przedsięwzięcia są w tej edycji obowiązkowe — oba dokumenty musi podpisać osoba wpisana do rejestru uprawnionych, po wizycie w budynku. Warto też wiedzieć, że od 20 lipca 2026 r. beneficjenci pracujący z operatorami mogą przygotowywać robocze wnioski wspólnie w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie, a od 2027 r. program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.

Dlaczego warto wykonać audyt – nie tylko dla dotacji?

Audyt energetyczny to przede wszystkim szczegółowa diagnoza budynku, która odpowiada na konkretne pytania:

• Co ocieplić w pierwszej kolejności – ściany, dach, czy podłogę na gruncie?
• Jaka grubość styropianu grafitowego lub wełny mineralnej da optymalny wynik w stosunku do kosztu?
• Jaka moc pompy ciepła będzie wystarczająca dla Twojego budynku?
• Ile zaoszczędzisz rocznie na ogrzewaniu po modernizacji – w złotówkach, nie tylko procentach?
• Jaki jest prosty okres zwrotu inwestycji (SPBT)?

Bez audytu ryzykujesz, że wykonasz prace, które nie przyniosą spodziewanych efektów – np. ocieplisz ściany zbyt cienką warstwą lub dobierzesz zbyt dużą pompę ciepła, co podniesie rachunki zamiast je obniżyć.

Wymóg kompleksowej termomodernizacji

Aby skorzystać z dotacji w ramach ścieżki kompleksowej, inwestycja musi spełniać jeden z dwóch warunków po zakończeniu prac:

• zapotrzebowanie na energię użytkową (EU) budynku nie przekracza 80 kWh/(m²·rok), lub
• zapotrzebowanie na energię użytkową zostało zredukowane o co najmniej 40% w stosunku do stanu sprzed modernizacji.

Audyt wskazuje, które warianty modernizacji pozwolą osiągnąć ten wynik. Jest to kluczowe – wybór nieodpowiedniej kolejności działań może sprawić, że cel nie zostanie osiągnięty, a dotacja zostanie cofnięta lub odrzucona na etapie rozliczenia.

Zwrot kosztów audytu

Audyt energetyczny jest kosztem kwalifikowanym programu — dofinansowanie jego kosztu liczone jest tak jak reszty inwestycji, zgodnie z Twoim poziomem: do 40%, 70% lub 100%. (Znana z poprzednich edycji odrębna refundacja „do 1 200 zł" dotyczyła wniosków składanych przed 31 marca 2025 r.) Warunkiem rozliczenia jest realizacja inwestycji zgodnej z wariantem wskazanym w audycie — rozbieżność między audytem a wykonanymi pracami to jeden z najczęstszych powodów problemów na etapie rozliczenia.

Jak zweryfikować audytora przed zleceniem

Program wymaga, by audyt i świadectwo podpisała osoba wpisana do wykazu uprawnionych w Centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków. Weryfikacja zajmuje minutę:

1. wejdź na rejestrcheb.mrit.gov.pl/rejestr-uprawnionych i wyszukaj wykonawcę po nazwisku,
2. dodatkowo sprawdź katalog ekspertów NFOŚiGW, filtrowany po województwie i usłudze,
3. poproś o numer uprawnień — znajdzie się później na stronie tytułowej raportu z audytu.

Moje wpisy sprawdzisz w obu wykazach po nazwisku Caruk. Więcej o samym rejestrze i weryfikacji świadectw piszę w artykule o rejestrze świadectw charakterystyki energetycznej.

Jak przebiega audyt energetyczny krok po kroku?

1. Inwentaryzacja techniczno-budowlana

Audytor odwiedza budynek i zbiera precyzyjne dane: mierzy powierzchnie ścian, okien i dachu, sprawdza grubość i rodzaj istniejącej izolacji, weryfikuje stan instalacji grzewczej. To jedyny sposób, aby upewnić się, że rzeczywistość zgadza się z dokumentacją – starsze domy często nie mają aktualnych projektów, a nawet te, które posiadają, mogą odbiegać od stanu faktycznego.

2. Analiza zużycia energii

Na podstawie rachunków za paliwo z ostatnich 2–3 lat (gaz, węgiel, prąd) oraz danych technicznych audytor oblicza rzeczywiste zapotrzebowanie na energię budynku. Metoda obliczeniowa jest zgodna z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. (z późn. zm.) w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego.

3. Warianty modernizacji

Audyt musi zawierać co najmniej dwa warianty działań termomodernizacyjnych. Jeden z nich musi prowadzić do spełnienia progu dla kompleksowej termomodernizacji (80 kWh/(m²·rok) lub redukcja o 40%). Dla każdego wariantu podawane są:

• zakres i koszty planowanych prac (szacunkowe),
• przewidywana oszczędność energii w kWh/rok i zł/rok,
• prosty okres zwrotu nakładów (SPBT),
• spełnienie lub brak spełnienia warunku kompleksowej termomodernizacji.

4. Raport końcowy

Otrzymujesz kompletny dokument w formie papierowej i elektronicznej. Raport zawiera wszystkie wyliczenia, rzuty z zaznaczonymi przegrodami oraz stronę tytułową z numerem uprawnień audytora. Jest to dokument, który dołączasz do wniosku o dofinansowanie składanego w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska (WFOŚ) lub w banku-partnerze programu.

Dokumenty potrzebne do audytu

Aby przyspieszyć wizytę i obniżyć jej koszt, warto przygotować:

• Projekt budowlany lub szkice z wymiarami (rzuty kondygnacji, przekroje).
• Rachunki za ogrzewanie z ostatnich 2–3 sezonów grzewczych.
• Informacje o roku budowy i przeprowadzonych dotychczas remontach (okna, ocieplenie).
• Dane dotyczące aktualnego źródła ciepła (marka, model, rok instalacji, moc).

Jeśli nie posiadasz projektu, nie jest to przeszkodą – audytor przeprowadza pełną inwentaryzację na miejscu i sporządza niezbędne pomiary.

Najczęstsze pytania

Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy w programie Czyste Powietrze?

Tak — w edycji obowiązującej od 31 marca 2025 r. audyt energetyczny przed realizacją przedsięwzięcia oraz świadectwo charakterystyki energetycznej po jego zakończeniu są obowiązkowe. Oba dokumenty musi podpisać osoba wpisana do rejestru uprawnionych, po wizycie w budynku.

Ile wynosi dotacja z Czystego Powietrza w 2026 roku?

Do 40% kosztów kwalifikowanych w poziomie podstawowym, do 70% w podwyższonym i do 100% w najwyższym. Maksymalne kwoty przy kompleksowej termomodernizacji z gruntową pompą ciepła to odpowiednio 68 040 zł, 119 070 zł i 170 100 zł. VAT pokrywasz samodzielnie.

Jakie są progi dochodowe w Czystym Powietrzu?

Poziom podstawowy: dochód roczny do 135 000 zł. Podwyższony: do 2 250 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym lub 3 150 zł w jednoosobowym. Najwyższy: do 1 300 zł na osobę lub 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym, albo prawo do wskazanych zasiłków.

Czy koszt audytu jest refundowany?

Audyt jest kosztem kwalifikowanym programu, więc jego koszt jest dofinansowany zgodnie z Twoim poziomem (40/70/100%). Odrębna refundacja do 1 200 zł dotyczyła poprzednich edycji programu, sprzed 31 marca 2025 r.

Kto może wykonać audyt do Czystego Powietrza?

Osoba wpisana do wykazu uprawnionych w Centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków (rejestrcheb.mrit.gov.pl). Warto dodatkowo sprawdzić wykonawcę w katalogu ekspertów NFOŚiGW na peee.gov.pl.

Jaki standard energetyczny trzeba osiągnąć po termomodernizacji?

Po zakończeniu prac zapotrzebowanie budynku na energię użytkową nie może przekraczać 80 kWh/(m²·rok) albo musi zostać zredukowane o co najmniej 40% względem stanu sprzed modernizacji. To, które warianty prac pozwolą osiągnąć ten próg, wskazuje audyt.

Ile można zaoszczędzić?

Przykład z praktyki: dom jednorodzinny z lat 80. o powierzchni 140 m², ogrzewany kotłem węglowym klasy 3, zużywający 4–5 ton węgla rocznie (koszt ok. 6 000–8 000 zł). Po kompleksowej termomodernizacji – ocieplenie ścian 15 cm styropianu grafitowego, stropu 25 cm wełny, wymiana okien (U=0,9 W/(m²K)), montaż pompy ciepła powietrze-woda – roczny koszt ogrzewania może spaść do 2 500–3 500 zł (prąd). Oszczędność rzędu 3 000–5 000 zł rocznie, przy dotacji pokrywającej 50–100% kosztów inwestycji.